iSun
26-08-2009, 08:43 PM
Tác giả Karen A.Randall – dtnguyen62 lược dịch
Hình ảnh minh họa từ planetcatfish.com
Tôi nhận được một số câu hỏi của nhiều thành viên trong vài tuần qua về vấn nạn tảo hại. Thật ra đề tài này đã được đề cập thường xuyên trong các buổi offline tại nhà riêng của các thành viên.
Vâng, các bạn nào là thành viên của hội “The Aquatic Gardeners”, đều biết gần đây tạp chí “The Daphnian” đã dành gần trọn một kỳ phát hành cho những bài viết xoay quanh vấn nạn rêu hại.
Và đây, là những gì được chắt lọc từ chính những trải nghiệm của bản thân về vài lọai trong vô vàn hình thái rêu hại khác nhau.
Tôi chia rêu hại ra làm 2 nhóm riêng biệt, “có hại ít” & “có hại nhiều”. Ở nhóm “có hại ít” hay nói cho xuôi và gọn là nhóm “ít hại”, tôi xếp các lọai rêu có màu xanh lục, có những nhu cầu tương tự như thực vật bậc cao và không thể phòng tránh hòan tòan (tuy rằng có thể hạn chế chúng). Nhóm “hại nhiều” bao gồm những thứ còn lại như tảo lam (cyanobacteria), rêu chùm đen, rêu tóc, tảo nâu,…
Bây giờ ta tính chuyện với bọn tảo “ít hại” trước nhé. Đây là thứ tương tự như cỏ dại vườn hoang. Không thể diệt trừ hay phòng tránh hòan tòan lọai rêu hại này. Vì bào tử của chúng có sẵn trong đất, trong nước máy, và ngay cả trong không khí.
Mẹo ở đây là làm sao ta ngăn không cho rêu hại chiếm thượng phong trong quá trình đấu tranh sinh tồn với các lọai thực vật bậc cao (cây thủy sinh), đồng thời tạo điều kiện cho cây thủy sinh phát triển. Để làm được điều đó, bạn phải đảm bảo rằng mọi nhu cầu của cây thủy sinh đều được đáp ứng tốt, nhưng dinh dưỡng thừa cho bọn rêu hại lại ở mức rất thấp.
Trồng thật nhiều cây thủy sinh lọai phát triển nhanh ngay từ đầu. Rất may là cây thủy sinh phát triển nhanh thường rẻ, nên không phải lo lắm.
Phải đảm bảo cung cấp đủ các thành phần dinh dưỡng và khóang vi lượng cho cây, nhưng phải kiểm sóat lượng đạm & lân (nitrate & phostphate) ở mức càng thấp càng tốt. Đừng bao giờ thả cá quá nhiều, và đừng cho ăn quá nhiều.
Cuối cùng, phải đảm bảo các yếu tố ánh sáng, dinh dưỡng & CO2 của hồ thủy sinh luôn cân bằng. Tốt nhất, trong điều kiện không bổ sung thêm CO2, ta phải lắp tối thiểu 2 bóng đèn có chiều dài tương ứng với chiều dài hồ và với thời lượng chiếu sáng ít nhất là 12 tiếng. Nếu bạn biết dinh dưỡng của môi trường hồ đang ở mức thấp, mà tảo lục bùng phát, thì giảm bớt ánh sáng một chút. Nếu bạn bị tảo nâu hòanh hành, thì tăng sáng thêm một chút. Nếu bạn có bổ sung CO2, thì có thể (và nên) tăng ánh sáng nhiều lên (lắp thêm đèn).
Bây giờ mọi thứ đều cân bằng, thế là bạn có thể yên tâm, rảnh tay, không phải lo nghĩ gì, phải không ? Rất tiếc phải làm bạn thất vọng thôi. Sẽ vẫn có rêu hại đấy. Bạn vẫn phải đối phó với rêu hại ở mức độ phát triển bình thường chúng (nghĩa là không phát triển ở mức bùng nổ, tràn lan), y như chuyện bạn thường phải làm với cỏ dại trong vườn (định kỳ nhổ cỏ, dọn cỏ dại). Nếu bạn đã từng dùng thuốc diệt cỏ trong vườn nhà, chắc hẳn bạn cũng biết không những nó diệt cỏ, mà nó còn diệt luôn hầu hết các lọai cây cảnh khác. Thuốc diệt tảo cũng giống vậy thôi. Đừng tin vào những gì ghi trên chai thuốc. Cây cối có thể trông rất bình thừơng (bình an vô sự) sau khi bạn tiến hành diệt rêu hại bằng thuốc, có thể phải một thời gian sau ta mới thấy được những tổn thương của chúng. Nói chung, cây phát triển chậm sẽ cần thời gian dài hơn để thấy được những thương tổn.
Rêu hại thông thường có thể được lọai bỏ theo cách thủ công, bạn lọai bỏ chúng, hoặc cá của bạn làm điều đó. Nào ta bắt đầu với những khả năng trong thế giới của lòai cá nhé. Cá mún diệt rêu rất hay. Vấn đề là ở chỗ chúng chỉ dọn rêu tốt nhất trong môi trường nước lợ thôi, mà môi trường này lại không tốt cho cây thủy sinh. Một số người nuôi chúng thành công trong môi trường nước ngọt hòan tòan, nhưng tôi không may mắn như thế (cái này lẽ chỉ xảy ra ở vùng nào đó bên xứ Mẽo, chứ VN ta nuôi cá mún, bình tích, hòa lan, hồng kim, hắc kim phà phà có sao đâu ?!! Lời ND). Có nhiều lọai cá mút rêu ta có thể chọn nuôi (Oto, trực thăng, bống vàng…), nhưng nên tránh những con cá tỳ bà to đùng, vì chúng rất quậy phá, sẽ gây thương tổn (giập nát lá) cho cây thủy sinh ! Vài người đoan chắc rằng họ nuôi tỳ bà da beo để dọn rêu, nhưng lòai này sẽ mum mum cây thủy sinh thân mềm khi nguồn cung cấp rêu hại cạn kiệt. Cá Oto an tòan, nhưng bạn phải nuôi nhiều con. Còn lựa chọn của tôi là cá bút chì ăn rêu. Lòai này siêng năng dọn rêu và không làm hại cây cối (ngọai trừ các lọai rêu moss. Lời ND). Một lọai cá ăn rêu phổ biến khác là Farlowella sp. hay còn gọi là "twig" catfish có nghĩa là cá ăn rêu da trơn có hình dạng như que cành.
Farlowella sp. hay còn gọi là "twig" catfish
http://i457.photobucket.com/albums/qq297/ikingSun/iAqua/36211875.jpg
http://i457.photobucket.com/albums/qq297/ikingSun/iAqua/57132062.jpg
O.K.đội vệ sinh phòng dịch (rêu hại) đã vào vị trí, nhưng nếu chúng vẫn không thể duy trì ổn định tình hình thì sao ? Rêu hại vẫn có thể vượt ngòai tầm kiểm sóat khi môi trường mất cần bằng, hoặc do cây thủy sinh phát triển chậm. Điều này có thể xảy ra với những hồ thủy sinh mới set up, hay do hệ quả của việc xử lý bằng hóa chất, hoặc nhiễm hóa chất.
Bây giờ là lúc bạn phải bắt tay vào việc đấy. Dĩ nhiên, theo định kỳ bảo dưỡng hồ bạn phải cạo rêu mặt kính. Nhiều người cho rằng không cần lọai bỏ rêu hại bám lá cây, vì chúng chỉ pháttriển trên những lá già, lá chết. Theo kinh nghiệm của tôi thì với những hồ thủy sinh ổn định và có CO2 thì đúng như vậy. Nhưng với hồ thủy sinh không có CO2, thì nên lọai bỏ rêu hại bám trên những lá lớn của các lọai cây mọc chậm như anubias, dương sỉ,…Hãy tự xét đóan và quyết định nhé. Còn với những lọai cây có là nhỏ thì không cần mất công lọai bỏ rêu theo kiểu ấy. Chỉ cần cắt bỏ phần nhiễm rêu và trồng lại phần còn sạch. Rêu chỉ, rêu sợi có thể lọai bỏ dễ dàng bằng một cái bàn chải đánh răng.
Các loại rêu “có hại nhiều” hay gọi vui là rêu “đặc biệt nguy hiểm” thì thường xuất hiện trong những hồ thủy sinh có chất lượng nước kém. Nếu nước hồ quá dơ thì ta hãy giải quyết vấn đề này (thay nước, hút cặn đáy) trước khi xét đóan đến các khía cạnh khác.
Nếu môi trường hồ không phải là vấn đề, và hồ của bạn đang trong tình trạng cân bằng, ổn định, thì có thể do nước máy của nhà bạn có phostphate. Trong trường hợp này thì bạn cần sắm một bộ lọc hóa học (với than họat tính) hoặc lọc màng thẩm thấu ngược (R.O.) để lọai bỏ phostphate. Nếu không, sẽ rất khó xử lý rêu hại triệt để. Nguồn nhiễm phostphate không mong muốn có thể từ các hóa chất xử lý nước (tăng giảm PH, khử chlor,…), bông nỉ quấn rễ cây thủy sinh trong chậu khi mới mua về, phân bón cây các lọai (ngay cả những lọai chuyên dùng cho cây thủy sinh),…
Sau đây là vài đại diện ưu tú trong hàng ngũ các lọai rêu hại “đặc biệt tai hại” và những phương cách hữu hiệu nhất để xử đẹp chúng.
Rêu chùm đen
Lọai rêu này thường có màu đen xám, đôi khi xám bạc. Chúng mọc từng đám trên rìa lá, trên vật liệu trang trí (gỗ lũa, đá,…), trên ống hút, đầu thổi máy lọc. Rất khó lọai bỏ chúng theo cách thủ công. Sự xuất hiện của chúng gần như luôn là dấu hiệu cho thấy hàm lượng dinh dưỡng trong môi trường đang ở mức cao. Chúng sẽ dần biến mất khi môi trường nước được cải thiện. Hàm lượng sắt (phèn) cao trong nước cũng là nguyên nhân khiến rêu chùm bùng phát. Chỉ có cá bút chì Thái ăn lọai rêu này.
Tảo Lam
Thực chất đây là khuẩn cyanobacteria. Xuất hiện dưới dạng màng nhầy mỏng, màu sắc có thể thay đổi từ xanh lục thẫm qua xanh chàm, hoặc màu chàm. Rất dễ gỡ bỏ, lột từng mảng. Chúng thường khiến cho nước hồ có mùi hôi mốc, hăng hắc rất đặc trưng. Tảo lam có thể tự cố định đạm trong môi trường, nên nước sạch với hàm lượng nitrate thấp không giải quyết được vấn đề. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, do bị chúng bao phủ, cản trở quá trình hô hấp, quang hợp, cây thủy sinh sẽ chết. Chẳng có con gì ăn nổi chúng. Tảo lam thường xuất hiện trong các hồ có PH cao, nước cứng. May thay, vẫn có giải pháp cho lọai này ! VớI liều lượng 200mg erythromycin cho mỗi 10 gallons nước (khỏang 200mg cho mỗi 38-40L nước) và để qua đêm sẽ diệt được chúng. Tuy rằng không có ảnh hưởng gì nhiều đối với hệ thống lọc sinh học, bạn cũng nên cẩn thận kiểm tra nồng độ ammonia và nitrite của môi trường và thay nước nếu cần (nên thay nước. LờI ND).
Tảo lục
Tảo lục thường được biết đến với hiện tượng dịch tảo bùng phát khiến nước có màu xanh lục trong môi trường phú dưỡng của hồ ở thời kỳ đầu mới set up, hay do sự mất cân bằng, bất ổn của hệ thống lọc sinh học (do ảnh hưởng của hóa chất, thuốc kháng khuẩn,…). Thay nước cấp tập với lượng lớn cũng chỉ tạm thời cải thiện độ trong của nước mà thôi. Ta cần thêm nhiều thời gian, thay nước đều đặn dể cải thiện chất lượng nước, tảo lục sẽ dần biến mất, cũng bí hiểm như khi nó xuất hiện.
Nhưng nếu bạn không thích chờ đợi thì có thể chọn một trong 2 cách sau để thử.
Tôi đã nhiều lần may mắn giải quyết vấn đề bằng cách đơn giản là tắt đèn hòan tòan trong 1 tuần. Thời gian này đủ để tảo lục chết, và có thể làm chậm lại sự phát triển của cây thủy sinh, nhưng không hề gây ra bất cứ tổn thương thường xuyên nào cho các loài thực vật bậc cao này.
Cách thứ 2 là thả thật nhiều daphnia (1 lọai bọ tương tự con bo bo) cào hồ. Theo lý thuyết thì…bọ daphnia sẽ ăn những bào tử tảo lục trôi nổi trong nước, và sau đó đến phiên cá sẽ ăn daphnia. Cách này nghe có vẻ hay, nhưng tôi chưa thử lần nào (pótay.com. Lời ND)
Tảo nâu
Tảo nâu thực chất là tảo bụi, tảo cát. Chúng bám vào mọi bề mặt, nhưng rất dễ vệ sinh, lọai bỏ chúng theo cách thủ công. Sự xuất hiện của tảo nâu trong tháng đầu mới set up là chuyện thường ngày ở huyện. Nếu không có nguyên cớ gì khác mà chỉ là do hệ quả của tình trạng hồ chưa ổn định trong thờI kỳ đầu, thì chúng sẽ tự giảm trong vòng vài tuần tiếp theo (dĩ nhiên là vẫn kết hợp xử lý bằng thay nước định kỳ và chùi kính, cạo rêu…). Một bầy (không phải 1 con nhé. LờI ND) kha khá về số lượng cá Oto sẽ giải quyết sạch sẽ mọi bề mặt trong vài ngày.
Trong hồ set up đã lâu, thì sự xuất hiện của tảo nâu là dấu hiệu của tình trạng thiếu sáng, hoặc là hàm lượng silicate cao. Vấn đề có thể được giảI quyết bằng việc tăng cường ánh sáng một cách cẩn trọng (nghĩa là có theo dõi, cân nhắc). Nếu ánh sáng không phải là nguyên nhân, thì khả năng thứ 2 là dư thừa lượng silicate trong nước. Giải quyết bằng cách cho than họat tính hay lọai resin hấp thu silicate vào bộ lọc.
Để tránh nhiễm các bào tử rêu hại từ cây thủy sinh mới mua về, bạn nên khử trùng bằng cách ngâm chúng vào dung dịch chlorine (eau de javel) được pha loãng theo liều lượng 1 phần chlorine với 19 phần nước trong 2 phút. Sau đó cây thủy sinh phảI rửa lại thật kỹ bằng nước sạch, rồi được ngâm vào nước có pha dung dịch khử chlor.
Bản thân tôi chưa đụng tới biện pháp bạo lực này bao giờ. Chỉ đơn giản xem xét kỹ những cây mình định mua, và chỉ chọn những cây mập mạp, sạch sẽ, khỏe mạnh mà thôi.
Đừng vội nản vì vấn nạn rêu hại. Hãy nhớ là nếu ta duy trì chất lượng nước thật tốt và tạo môi trường tốt nhất cho cây thủy sinh, thì chúng sẽ đánh bại mọi lọai rêu hại, ngay cả bọn cứng đầu nhất. Còn nếu có bọn nào còn ngoan cố ư ? Làm cỏ chúng thôi !
Nguồn: www.aquasaigon.org
Hình ảnh minh họa từ planetcatfish.com
Tôi nhận được một số câu hỏi của nhiều thành viên trong vài tuần qua về vấn nạn tảo hại. Thật ra đề tài này đã được đề cập thường xuyên trong các buổi offline tại nhà riêng của các thành viên.
Vâng, các bạn nào là thành viên của hội “The Aquatic Gardeners”, đều biết gần đây tạp chí “The Daphnian” đã dành gần trọn một kỳ phát hành cho những bài viết xoay quanh vấn nạn rêu hại.
Và đây, là những gì được chắt lọc từ chính những trải nghiệm của bản thân về vài lọai trong vô vàn hình thái rêu hại khác nhau.
Tôi chia rêu hại ra làm 2 nhóm riêng biệt, “có hại ít” & “có hại nhiều”. Ở nhóm “có hại ít” hay nói cho xuôi và gọn là nhóm “ít hại”, tôi xếp các lọai rêu có màu xanh lục, có những nhu cầu tương tự như thực vật bậc cao và không thể phòng tránh hòan tòan (tuy rằng có thể hạn chế chúng). Nhóm “hại nhiều” bao gồm những thứ còn lại như tảo lam (cyanobacteria), rêu chùm đen, rêu tóc, tảo nâu,…
Bây giờ ta tính chuyện với bọn tảo “ít hại” trước nhé. Đây là thứ tương tự như cỏ dại vườn hoang. Không thể diệt trừ hay phòng tránh hòan tòan lọai rêu hại này. Vì bào tử của chúng có sẵn trong đất, trong nước máy, và ngay cả trong không khí.
Mẹo ở đây là làm sao ta ngăn không cho rêu hại chiếm thượng phong trong quá trình đấu tranh sinh tồn với các lọai thực vật bậc cao (cây thủy sinh), đồng thời tạo điều kiện cho cây thủy sinh phát triển. Để làm được điều đó, bạn phải đảm bảo rằng mọi nhu cầu của cây thủy sinh đều được đáp ứng tốt, nhưng dinh dưỡng thừa cho bọn rêu hại lại ở mức rất thấp.
Trồng thật nhiều cây thủy sinh lọai phát triển nhanh ngay từ đầu. Rất may là cây thủy sinh phát triển nhanh thường rẻ, nên không phải lo lắm.
Phải đảm bảo cung cấp đủ các thành phần dinh dưỡng và khóang vi lượng cho cây, nhưng phải kiểm sóat lượng đạm & lân (nitrate & phostphate) ở mức càng thấp càng tốt. Đừng bao giờ thả cá quá nhiều, và đừng cho ăn quá nhiều.
Cuối cùng, phải đảm bảo các yếu tố ánh sáng, dinh dưỡng & CO2 của hồ thủy sinh luôn cân bằng. Tốt nhất, trong điều kiện không bổ sung thêm CO2, ta phải lắp tối thiểu 2 bóng đèn có chiều dài tương ứng với chiều dài hồ và với thời lượng chiếu sáng ít nhất là 12 tiếng. Nếu bạn biết dinh dưỡng của môi trường hồ đang ở mức thấp, mà tảo lục bùng phát, thì giảm bớt ánh sáng một chút. Nếu bạn bị tảo nâu hòanh hành, thì tăng sáng thêm một chút. Nếu bạn có bổ sung CO2, thì có thể (và nên) tăng ánh sáng nhiều lên (lắp thêm đèn).
Bây giờ mọi thứ đều cân bằng, thế là bạn có thể yên tâm, rảnh tay, không phải lo nghĩ gì, phải không ? Rất tiếc phải làm bạn thất vọng thôi. Sẽ vẫn có rêu hại đấy. Bạn vẫn phải đối phó với rêu hại ở mức độ phát triển bình thường chúng (nghĩa là không phát triển ở mức bùng nổ, tràn lan), y như chuyện bạn thường phải làm với cỏ dại trong vườn (định kỳ nhổ cỏ, dọn cỏ dại). Nếu bạn đã từng dùng thuốc diệt cỏ trong vườn nhà, chắc hẳn bạn cũng biết không những nó diệt cỏ, mà nó còn diệt luôn hầu hết các lọai cây cảnh khác. Thuốc diệt tảo cũng giống vậy thôi. Đừng tin vào những gì ghi trên chai thuốc. Cây cối có thể trông rất bình thừơng (bình an vô sự) sau khi bạn tiến hành diệt rêu hại bằng thuốc, có thể phải một thời gian sau ta mới thấy được những tổn thương của chúng. Nói chung, cây phát triển chậm sẽ cần thời gian dài hơn để thấy được những thương tổn.
Rêu hại thông thường có thể được lọai bỏ theo cách thủ công, bạn lọai bỏ chúng, hoặc cá của bạn làm điều đó. Nào ta bắt đầu với những khả năng trong thế giới của lòai cá nhé. Cá mún diệt rêu rất hay. Vấn đề là ở chỗ chúng chỉ dọn rêu tốt nhất trong môi trường nước lợ thôi, mà môi trường này lại không tốt cho cây thủy sinh. Một số người nuôi chúng thành công trong môi trường nước ngọt hòan tòan, nhưng tôi không may mắn như thế (cái này lẽ chỉ xảy ra ở vùng nào đó bên xứ Mẽo, chứ VN ta nuôi cá mún, bình tích, hòa lan, hồng kim, hắc kim phà phà có sao đâu ?!! Lời ND). Có nhiều lọai cá mút rêu ta có thể chọn nuôi (Oto, trực thăng, bống vàng…), nhưng nên tránh những con cá tỳ bà to đùng, vì chúng rất quậy phá, sẽ gây thương tổn (giập nát lá) cho cây thủy sinh ! Vài người đoan chắc rằng họ nuôi tỳ bà da beo để dọn rêu, nhưng lòai này sẽ mum mum cây thủy sinh thân mềm khi nguồn cung cấp rêu hại cạn kiệt. Cá Oto an tòan, nhưng bạn phải nuôi nhiều con. Còn lựa chọn của tôi là cá bút chì ăn rêu. Lòai này siêng năng dọn rêu và không làm hại cây cối (ngọai trừ các lọai rêu moss. Lời ND). Một lọai cá ăn rêu phổ biến khác là Farlowella sp. hay còn gọi là "twig" catfish có nghĩa là cá ăn rêu da trơn có hình dạng như que cành.
Farlowella sp. hay còn gọi là "twig" catfish
http://i457.photobucket.com/albums/qq297/ikingSun/iAqua/36211875.jpg
http://i457.photobucket.com/albums/qq297/ikingSun/iAqua/57132062.jpg
O.K.đội vệ sinh phòng dịch (rêu hại) đã vào vị trí, nhưng nếu chúng vẫn không thể duy trì ổn định tình hình thì sao ? Rêu hại vẫn có thể vượt ngòai tầm kiểm sóat khi môi trường mất cần bằng, hoặc do cây thủy sinh phát triển chậm. Điều này có thể xảy ra với những hồ thủy sinh mới set up, hay do hệ quả của việc xử lý bằng hóa chất, hoặc nhiễm hóa chất.
Bây giờ là lúc bạn phải bắt tay vào việc đấy. Dĩ nhiên, theo định kỳ bảo dưỡng hồ bạn phải cạo rêu mặt kính. Nhiều người cho rằng không cần lọai bỏ rêu hại bám lá cây, vì chúng chỉ pháttriển trên những lá già, lá chết. Theo kinh nghiệm của tôi thì với những hồ thủy sinh ổn định và có CO2 thì đúng như vậy. Nhưng với hồ thủy sinh không có CO2, thì nên lọai bỏ rêu hại bám trên những lá lớn của các lọai cây mọc chậm như anubias, dương sỉ,…Hãy tự xét đóan và quyết định nhé. Còn với những lọai cây có là nhỏ thì không cần mất công lọai bỏ rêu theo kiểu ấy. Chỉ cần cắt bỏ phần nhiễm rêu và trồng lại phần còn sạch. Rêu chỉ, rêu sợi có thể lọai bỏ dễ dàng bằng một cái bàn chải đánh răng.
Các loại rêu “có hại nhiều” hay gọi vui là rêu “đặc biệt nguy hiểm” thì thường xuất hiện trong những hồ thủy sinh có chất lượng nước kém. Nếu nước hồ quá dơ thì ta hãy giải quyết vấn đề này (thay nước, hút cặn đáy) trước khi xét đóan đến các khía cạnh khác.
Nếu môi trường hồ không phải là vấn đề, và hồ của bạn đang trong tình trạng cân bằng, ổn định, thì có thể do nước máy của nhà bạn có phostphate. Trong trường hợp này thì bạn cần sắm một bộ lọc hóa học (với than họat tính) hoặc lọc màng thẩm thấu ngược (R.O.) để lọai bỏ phostphate. Nếu không, sẽ rất khó xử lý rêu hại triệt để. Nguồn nhiễm phostphate không mong muốn có thể từ các hóa chất xử lý nước (tăng giảm PH, khử chlor,…), bông nỉ quấn rễ cây thủy sinh trong chậu khi mới mua về, phân bón cây các lọai (ngay cả những lọai chuyên dùng cho cây thủy sinh),…
Sau đây là vài đại diện ưu tú trong hàng ngũ các lọai rêu hại “đặc biệt tai hại” và những phương cách hữu hiệu nhất để xử đẹp chúng.
Rêu chùm đen
Lọai rêu này thường có màu đen xám, đôi khi xám bạc. Chúng mọc từng đám trên rìa lá, trên vật liệu trang trí (gỗ lũa, đá,…), trên ống hút, đầu thổi máy lọc. Rất khó lọai bỏ chúng theo cách thủ công. Sự xuất hiện của chúng gần như luôn là dấu hiệu cho thấy hàm lượng dinh dưỡng trong môi trường đang ở mức cao. Chúng sẽ dần biến mất khi môi trường nước được cải thiện. Hàm lượng sắt (phèn) cao trong nước cũng là nguyên nhân khiến rêu chùm bùng phát. Chỉ có cá bút chì Thái ăn lọai rêu này.
Tảo Lam
Thực chất đây là khuẩn cyanobacteria. Xuất hiện dưới dạng màng nhầy mỏng, màu sắc có thể thay đổi từ xanh lục thẫm qua xanh chàm, hoặc màu chàm. Rất dễ gỡ bỏ, lột từng mảng. Chúng thường khiến cho nước hồ có mùi hôi mốc, hăng hắc rất đặc trưng. Tảo lam có thể tự cố định đạm trong môi trường, nên nước sạch với hàm lượng nitrate thấp không giải quyết được vấn đề. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, do bị chúng bao phủ, cản trở quá trình hô hấp, quang hợp, cây thủy sinh sẽ chết. Chẳng có con gì ăn nổi chúng. Tảo lam thường xuất hiện trong các hồ có PH cao, nước cứng. May thay, vẫn có giải pháp cho lọai này ! VớI liều lượng 200mg erythromycin cho mỗi 10 gallons nước (khỏang 200mg cho mỗi 38-40L nước) và để qua đêm sẽ diệt được chúng. Tuy rằng không có ảnh hưởng gì nhiều đối với hệ thống lọc sinh học, bạn cũng nên cẩn thận kiểm tra nồng độ ammonia và nitrite của môi trường và thay nước nếu cần (nên thay nước. LờI ND).
Tảo lục
Tảo lục thường được biết đến với hiện tượng dịch tảo bùng phát khiến nước có màu xanh lục trong môi trường phú dưỡng của hồ ở thời kỳ đầu mới set up, hay do sự mất cân bằng, bất ổn của hệ thống lọc sinh học (do ảnh hưởng của hóa chất, thuốc kháng khuẩn,…). Thay nước cấp tập với lượng lớn cũng chỉ tạm thời cải thiện độ trong của nước mà thôi. Ta cần thêm nhiều thời gian, thay nước đều đặn dể cải thiện chất lượng nước, tảo lục sẽ dần biến mất, cũng bí hiểm như khi nó xuất hiện.
Nhưng nếu bạn không thích chờ đợi thì có thể chọn một trong 2 cách sau để thử.
Tôi đã nhiều lần may mắn giải quyết vấn đề bằng cách đơn giản là tắt đèn hòan tòan trong 1 tuần. Thời gian này đủ để tảo lục chết, và có thể làm chậm lại sự phát triển của cây thủy sinh, nhưng không hề gây ra bất cứ tổn thương thường xuyên nào cho các loài thực vật bậc cao này.
Cách thứ 2 là thả thật nhiều daphnia (1 lọai bọ tương tự con bo bo) cào hồ. Theo lý thuyết thì…bọ daphnia sẽ ăn những bào tử tảo lục trôi nổi trong nước, và sau đó đến phiên cá sẽ ăn daphnia. Cách này nghe có vẻ hay, nhưng tôi chưa thử lần nào (pótay.com. Lời ND)
Tảo nâu
Tảo nâu thực chất là tảo bụi, tảo cát. Chúng bám vào mọi bề mặt, nhưng rất dễ vệ sinh, lọai bỏ chúng theo cách thủ công. Sự xuất hiện của tảo nâu trong tháng đầu mới set up là chuyện thường ngày ở huyện. Nếu không có nguyên cớ gì khác mà chỉ là do hệ quả của tình trạng hồ chưa ổn định trong thờI kỳ đầu, thì chúng sẽ tự giảm trong vòng vài tuần tiếp theo (dĩ nhiên là vẫn kết hợp xử lý bằng thay nước định kỳ và chùi kính, cạo rêu…). Một bầy (không phải 1 con nhé. LờI ND) kha khá về số lượng cá Oto sẽ giải quyết sạch sẽ mọi bề mặt trong vài ngày.
Trong hồ set up đã lâu, thì sự xuất hiện của tảo nâu là dấu hiệu của tình trạng thiếu sáng, hoặc là hàm lượng silicate cao. Vấn đề có thể được giảI quyết bằng việc tăng cường ánh sáng một cách cẩn trọng (nghĩa là có theo dõi, cân nhắc). Nếu ánh sáng không phải là nguyên nhân, thì khả năng thứ 2 là dư thừa lượng silicate trong nước. Giải quyết bằng cách cho than họat tính hay lọai resin hấp thu silicate vào bộ lọc.
Để tránh nhiễm các bào tử rêu hại từ cây thủy sinh mới mua về, bạn nên khử trùng bằng cách ngâm chúng vào dung dịch chlorine (eau de javel) được pha loãng theo liều lượng 1 phần chlorine với 19 phần nước trong 2 phút. Sau đó cây thủy sinh phảI rửa lại thật kỹ bằng nước sạch, rồi được ngâm vào nước có pha dung dịch khử chlor.
Bản thân tôi chưa đụng tới biện pháp bạo lực này bao giờ. Chỉ đơn giản xem xét kỹ những cây mình định mua, và chỉ chọn những cây mập mạp, sạch sẽ, khỏe mạnh mà thôi.
Đừng vội nản vì vấn nạn rêu hại. Hãy nhớ là nếu ta duy trì chất lượng nước thật tốt và tạo môi trường tốt nhất cho cây thủy sinh, thì chúng sẽ đánh bại mọi lọai rêu hại, ngay cả bọn cứng đầu nhất. Còn nếu có bọn nào còn ngoan cố ư ? Làm cỏ chúng thôi !
Nguồn: www.aquasaigon.org